biofideebackOstatnio pod terminem „biofeedback” najczęściej rozumie się metody terapeutyczne wykorzystujące specjalną aparaturę (zazwyczaj komputerową) monitorującą zmiany fizjologiczne w organizmie i prezentujące je osobie poddanej takiej terapii w zrozumiałej postaci np. poprzez dźwięki albo w formie wizualnej.
Sam termin „biofeedback” możemy przetłumaczyć jako „biologiczne sprzężenie zwrotne” – wpływanie na swój organizm dzięki obserwowaniu jego stanu. Metoda stosowana m. in. w relaksacji – obserwując np. częstość oddechu, albo napięcie mięśni doprowadzamy je do pożądanego stanu: spowolnienie i pogłębienie oddechu, rozluźnienie mięśni...
Najbardziej znanym rodzajem terapii wykorzystującej zjawisko biofeedbacku jest EEG Biofeedback. W metodzie tej osoba poddana terapii na podstawie odczytu aktywności elektrycznej mózgu uczy się wpływać na jego aktywność i osiągać odpowiednio stan relaksacji lub koncentracji.
Wg Michaeli Pakszys – propagatorki w Polsce metody EEG Biofeedback – technika ta została stworzona w NASA i początkowo wykorzystywana była do szkolenia astronautów i pilotów, którzy w warunkach ogromnego stresu muszą bezbłędnie wykonywać złożone czynności. Obecnie metoda ta wykorzystywana jest między innymi w psychologii, w medycynie, ale także w sporcie czy biznesie.
U podstaw EEG Biofeedbacku leży fakt, że w różnych stanach świadomości zmieniają się fale mózgowe:

gamma - przy stresie, tremie, lęku, w sytuacjach wyjątkowych
beta - zwykle w niej przebywamy podczas dnia
alfa - w twórczych stanach inspiracji, występują przy pozytywnym myśleniu
theta - w śnie z marzeniami sennymi, w transie hipnotycznym
delta -podczas snu
Osoba poddana treningowi EEG biofeedback ma się nauczyć wzmacniać pożądane częstotliwości – beta przy koncentracji lub alfa w stanie relaksu przy jednoczesnym unikaniu fal gamma ale przy wysiłku umysłowym niepożądane są również fale theta.
Ponieważ wykresy fal, jakie zapisywane są przez encefalograf są dla przeciętnego człowieka zbyt skomplikowane do odczytania, aparatura „tłumaczy” je na dźwięk lub gry wideo. I tak np. uspokojenie powoduje zmianę w słyszanym dźwięku. Zmienia się też akcja na ekranie
Informacje mogą być przekazywane w formie wizualnej (np. podczas pogłębiania koncentracji na ekranie monitora powiększa się piłka lub samolot leci wyżej, w chwilach rozproszenia piłka znika, natomiast samolot obniża lot lub akustycznej (przyjemny dźwięk przy „sukcesie”, nieprzyjemny przy „porażce”). Osoba poddana treningowi na poziomie świadomości interpretuje to jako dobrą reakcję. Mózg odbierając te bodźce reaguje, odprężenie pogłębia się, co powoduje kolejne zmiany w dźwięku i obrazie itd. W konsekwencji dzięki technice biofeedback mózg uczy się co należy robić by pojawiły się pożądane częstotliwości, a osłabiły złe.
Informacje o aktywności elektrycznej mózgu zbierane są przez przyklejone do głowy elektrody, zmiany aktywności wpływają na akcję gry wideo obserwowanej przez osobę poddaną terapii na monitorze komputera. Terapeuta na swoim monitorze obserwuje przebiegi fal mózgowych, może także otrzymywać raporty z przebiegu terapii.
Aparatura do EEG Biofeedback jest w zasadzie wyposażonym w specjalną przystawkę (głowicę) dla sprzężenia zwrotnego aparatem EEG.. Sterujący systemem komputer wyposażony jest w 2 monitory: dla terapeuty i dla pacjenta. Terapeuta zakłada wg potrzeb dwie lub więcej elektrod trenowanemu na czaszkę, symetrycznie nad obu półkulami mózgu oraz dwie elektrody uszne. Badana czynność bioelektryczna jest wzmacniania i zapisywana analogowo. Podlega obróbce cyfrowej celem klasyfikacji do poszczególnych pasm częstotliwości fal mózgowych. Pasma są prezentowane liczbowo i graficznie na monitorze terapeuty, zaś pacjent obserwuje na swoim monitorze przetworzony przez odpowiednie oprogramowanie efekt w postaci wideogry. Trenujący widzi czynność bioelektryczną swojego mózgu pod postacią samochodu, samolotu, piłki czy rzeki w ruchu i uczestniczy w grze wyłącznie poprzez swój stan fizjologiczny - bez klawiatury czy manipulatora. Kieruje samochodem, samolotem, piłką, czy rzeką poprzez odpowiednią koncentrację umysłu na wykonywanym zadaniu.  
Pewną odmianą EEG biofeedbacku jest tzw. Mindball – gra polegająca na wykorzystywaniu zapisu EEG do poruszania piłeczką. Podobnie jak w treningu EEG biofeedbacku wzrost odpowiednich fal mózgowych zwiększa szanse na wygraną - jest to tzw. trening Alpha i Theta - korzystnej pracy mózgu odpowiada szybki ruch piłeczki do przodu. Taki stan osiągany jest w momencie, gdy biorący udział w grze jest spokojny, zrelaksowany, skupiony i otwarty na naukę. Cały zapis czynności mózgu może być śledzony na dołączonym ekranie.
Celem treningu EEG biofeedbacku jest poprawa funkcjonowania pacjenta poprzez polepszenie czynności bioelektrycznej mózgu wraz z ukierunkowaniem i wzmocnieniem koncentracji uwagi, hamowania stanów nadmiernego pobudzenia, stanów nadmiernego hamowania lub obu równocześnie. Treningi biofeedbacku poprawiają koncentrację uwagi, szybkość myślenia, kreatywność, pamięć, polepszają nastrój, samoocenę i sen, równocześnie ucząc relaksu.

Aleksandra Lamparska-Warchalska podaje następujące wskazania do treningów EEG Biofeedback:

  • przy zaburzeniach uwagi, koncentracji;
  • przy nadpobudliwości psychoruchowej, agresji (zespoły ADHD, ADD);
  • przy problemach szkolnych (gorsze wyniki w nauce, dysleksja, dysgrafia itp);
  • w autyzmie;
  • przy przewlekłych bólach głowy i migrenach, zaburzeniach snu, przy zespole chronicznego zmęczenia;
  • przy stanach lękowych, natręctwach, tikach, depresji;
  • przy zaburzeniach przyjmowania pokarmów (bulimia , anoreksja);
  • przy tremie, napięciu wewnętrznym, obniżonej samoocenie..
W chorobach neurologicznych:
  • w dziecięcym porażeniu mózgowym;
  • rehabilitacji po urazach czaszki;
  • w autyzmie;
  • w rehabilitacji po operacjach mózgu;
  • w rehabilitacjach po udarach mózgu.

Dla osób zdrowych (dzieci, młodzież, dorośli):

  • w celu poprawy szybkości zapamiętywania, uczenia się i przypominania materiału, również przy nauce języków obcych;
  • w celu przygotowania do uzyskania lepszych wyników sportowych;
  • w celu przygotowania do uzyskania lepszych wyników przez uczniów szkół muzycznych;
  • dla osób, których praca wiąże się z nadmiernym stresem, dużą odpowiedzialnością, koniecznością podejmowania szybkich decyzji (biznesmeni, piloci, maklerzy, kontrolerzy ruchu lotniczego, policjanci);
  • dla osób pracujących twórczo (artyści, dziennikarze);
  • dla osób uprawiających sport wyczynowo.
Biofeedback nie jest alternatywną formą terapii w stosunku do farmakoterapii. W niektórych schorzeniach ją zastępuje, w innych uzupełnia. Przewagą biofeedbacku jest to, że jest to metoda całkowicie bezpieczna, bez skutków ubocznych. Motorem skuteczności terapii jest silna wola i motywacja pacjenta. I właśnie ten czynnik podkreślają terapeuci: poczucie odpowiedzialności pacjenta za wynik własnego leczenia.

http://www.psychologia.net.pl/artykul.php?level=170      |      http://relaksacja.pl/biofeedback.html